Taş Meyhane

Yasakçı Zihniyeti Şiddetle Kınıyorum!

2008-10-25T17:42:00.000+03:00

Yasakçı zihniyeti şiddetle kınıyorum!

Kürke Hayır Platformundan bana gelen bir yazıyı buraya olduğu gibi alıyorum, sebebi de benim söylemek istediğim herşeyin zaten içinde olması... Sonuna kadar katılıyorum! YETER ARTIK diyorum...

Buyurun...

Bünyesinde birbirinden değerli websitelerini barındıran ve ücretsiz blog hizmeti sunan blogger.com adresi, 24 Ekim Cuma günü itibari ile mahkeme kararı ile engellenmiştir.

Binlerce kıymetli bilginin paylaşıldığı, insanların önemli anlarını not alıp başka insanlara aktardığı, fikir alış-verişinin en etkin yolu olan internet günlükleri Diyarbakır 1. Sulh Ceza Mahkemesi' nin -gerekçesini bile açıklama gereği duymadığı- tek kararı ile bir anda kapatılmıştır.

Günlük yazılarını ve belki araştırmalarını sadece Blogspot veri tabanında saklayıp paylaşıma açanlar bir anda birikimlerine ulaşamaz hale getirilmiştir. Yıllardır kendi çıkarları doğrultusunda yayın yapmakta olan yayın organlarına inat, bağımsız blog siteleri içlerindeki onlarca değerli bilgi ile birlikte sansürlenmiştir!

Yüksek tahsilli bireylerini işsiz bırakan, yaşlı teyze ve amcalarına cep harçlığı - emekli maaşı veren, türcülük, ırkçılık, cinsel ayrımcılığın her köşede kendini gösterdiği ülkemizde,

İnsanların internet üzerinden "at, köpek, hayvan pornosu", "verecek hatun nasıl davranır" aramalarında cinsel tatmin bulduğu ülkemizde,

20 milyon kadının her sabah birbirinden beter TV programlarına maruz bırakıldığı, genç kız ve erkeklerin "kendini en kısa yoldan pazarlama" üzerine bilgilendirildiği ülkemizde,

Hayatımızın her noktasına sokulan, geleceğimizi karartmayı hedefleyen sansürcü anlayışı kınıyoruz! Daha özgür, daha yaşanılası bir dünya için hepimiz sesimizi Sansüre Karşı yükseltiyoruz!

Aşağıda imzası bulunan websiteleri olarak, Türkiye'deki internet sitelerinin sansüre uğramasına tepki olarak doğmuş olan www.sansuresansur.org'u ve bu konuda çalışmalar yürüten diğer birey ve inisiyatifleri destekliyoruz!

www.ozanezgiberberoglu.com

www.alternatif-istanbul.net

www.kurkehayir.gen.tr

Kalamata Zeytin Dolması

2008-09-08T19:27:00.004+03:00

Malzeme:

* Kalamata zeytini

* Ceviz içi

* Sızma zeytinyağı

Hazırlanışı:

- Kalamata zeytinlerinin çekirdekleri çıkartılır.

- Ceviz içleri, zeytinlerin içini dolduracak şekilde küçük parçacıklara ayrılır. Zetinler bu ceviz içleriyle doldurulur.

- Cevizle doldurulmuş zeytinler servis tabağına alınır ve üzerlerine sızma zeytinyağı dökülüp servis yapılır.

AFİYET OLSUN!

Topik

2008-08-22T17:52:00.007+03:00

Topik, çokkültürlü İstanbul mutfağının en harika örneklerindendir. Ermeni mutfağının olmazsa olmazlarından ve gözbebeği topik yapımı aslında oldukça zor olan bir mezedir, ama denemeye değer. Elimde değişik pek çok tarif var.

Topik, İstanbullular tarafından tadı çok bilinmese de Ermenilerin perhiz yemeklerinden biri. Yedi hafta süren Büyük Perhiz süresince et ve süt ürünleri yenmez, zeytinyağlı yemekler hazırlanır. Topik de bu perhiz yemeklerinden biridir. Tarif, 'Miftahü'l Tabbahin, İstanbul, 1876' adlı kitaptan, Araştırmacı-Yazar Turgut Kut tarafından çevrilmiştir.

(Bu tarifi bize ulaştıran Tarkan Aparı dostumuza teşekkürü borç bilirim.)

Malzeme:

* 1/2 kg nohut

* 1 su bardağı tahin

* 3 soğan

* kişniş

* dolmalık fıstık

* 1/2 demet maydanoz

* deniz tuzu

* karabiber

* tarçın

* yenibahar

* 20x20 boyutlarında 6 adet tülbent

Hazırlanışı:

- Nohut akşamdan ıslatılır. Suyu değiştirilip hafif yumuşayıncaya kadar haşlanır. Kabukları soyulup ezilerek püre haline getirilir.

- 3 kaşık tahin ve 1 tutam tuz eklenip iyice yoğurulur.

- Soğanlar soyulup halka şeklinde doğranır. Su dolu bir tencereye alınıp yumuşayıncaya kadar haşlanır. Soğanları süzülüp soğumaya bırakılır ve haşlama suyu saklanır.

- Maydanoz temizlenip kıyılır.

- Kalan tahin bir kaba alınır.

- Tuz, karabiber, yenibahar, kişniş, dolmalık fıstık ve maydanoz ilave edilip karıştırılır.

- Soğanlar eklenip tekrar karıştırılır.

- 20x20 cm ebadındaki tülbentler suyla ıslatılıp düz zemine yayılır. Üzerlerine nohut püresi paylaştırılıp 2-3 mm kalınlığında yayılır ve düzeltilir. Ortalarına tahinli soğandan paylaştırılıp tülbentler yukarı toplanır ve ağızları iple bağlanır.

- Bir tencerede su kaynatılıp nohut topları içine salınır ve 20-30 dakika pişirilir.

- Kaynar sudan çıkarıp soğanların haşlandığı suda soğuyana kadar bekletilir.

- Nohut topları tepsiye alınır. Tülbentler çıkartılıp servis tabağına yerleştirilir. Üzerlerine tarçın serpip servis yapılır.

AFİYET OLSUN!

Yalancı Dolma Yapan O Türk Kızı Benim

2008-06-29T09:41:00.003+03:00

Hürriyet Pazar
29 Haziran 2008
İhsan YILMAZ

Yunan yazar Lena Merika’nın çocuk romanı "Kimyon ve Sevgiyle" bu yıl başında Can Yayınları tarafından Ahmet Yorulmaz’ın çevirisiyle yayımlandı. Kitapta Londra’da okuyan Yunan bir gençle Türk kız arkadaşının Atina’yı ziyareti ve gencin anneannesinin Türk kıza karşı önyargılı tavrının iki ülkenin ortak değerlerinin ortaya çıkmasıyla nasıl aşıldığı anlatılıyor.Kitabın her bir bölümü, bir güne ayrılmış ve o gün evde pişen yemeğin adını taşıyor. Türk kızı Niket de kolları sıvıyor, yaptığı yalancı dolmayla gönlünü alıyor İzmir göçmeni anneannenin. "Kimyon ve Sevgiyle" Can Yayınları tarafından yayınlandıktan iki ay sonra, bir gün yayınevinin telefonu çaldı. Genç bir kadın vardı telefonda: "Yayınladığınız o kitapta sözü geçen Niket benim. Gerçek ismim de Nükhet. Üstelik kimyon da yanlış. Çünkü romanda anlatılan sarmaya kimyon değil tarçın konur!" İşte bu aşk hikayesinin roman hali ve gerçek hali.Türk-Yunan ilişkilerini güçlendirmek için düzenlenen Abdi İpekçi Barış ve Dostluk Ödülleri’nin 2000-2001 dönemindeki yarışmasında, Lena Merika’nın "Kimyon ve Sevgiyle" adlı romanı Yunanistan’da Çocuk Kitabı dalında mansiyonla ödüllendirilir. Lena Merika tam da ödül gerekçesine uygun bir kitap kaleme almıştır: Atina’da yaşayan bir ailenin Londra’da üniversitede okuyan oğulları Alki bir gün telefon ederek Noel’de eve geleceğini, yanında da kız arkadaşını getireceğini söyler.Bu haber ailede inanılmaz bir heyecana neden olur. Bir yandan oğulları için yemekler hazırlanırken bir yandan da kız arkadaşın kim olduğu üzerine varsayımlar üretmeye başlarlar. Yabancı bir kızın oğullarını baştan çıkardığı düşüncesi özellikle anneannenin uykusunu kaçırır. Çünkü ona göre Yunan kızlarından daha iyisi yoktur; üstelik yemek yapmayı da iyi bilirler. "Ayakkabı memleketinden olsun, varsın yamalı olsun" düşüncesindedir.

TÜRK OLDUĞU YETMEZMİŞ GİBİ BİR DE SMİRNİLİ!

Niket ve Alki sonunda Atina’daki eve gelirler. Aile üyeleri, yabancı kızın milliyeti konusunda aralarında çeşitli spekülasyonlar yapar hatta bir ara Fransız olduğuna karar verirler. Ama Niket’in pasaportunu görüp Türkiye Cumhuriyeti yazısını okuduklarında şoka uğrarlar. Asıl korktukları, anneannenin göstereceği tepkidir.Anneanne bir şeyden habersiz, torunu özlemiştir diye yaptığı dolmaları masaya getirir. Ama Alki, dolmaları hiç özlemediğini söyler çünkü İngiltere’de Niket bol bol yapmaktadır ona. Niket, dolma yapmayı büyükannesinden öğrendiğini söyleyince, Alki’nin anneannesi bir an heveslenir: Yunan mı büyükannen? diye sorar. Acı gerçeği böyle öğrenir: Hayır, Niket’in anneannesi Türk’tür, bu da yetmiyormuş gibi, İzmirli’dir. Ailesi 1922’de İzmir’den kaçarak Atina’ya yerleşmiş anneanne, Smirni olarak bildiği kente İzmir diyen ve oradan gelen bir kızla karşı karşıya olduğunu anlayınca beyninden vurulmuşa döner. Hemen odasına kapanıp bir daha asla Niket’le karşılaşmamaya dikkat eder.Fakat Niket’in yaptığı yalancı dolmayı bir gece gizlice yedikten sonra tarifini merak etmekten de kendini alamaz. Çünkü o güne kadar yediği en güzel dolmadır bu. Hele bir süre sonra evde çıkan bir yangında Niket’in hayatını tehlikeye atıp alevlerin arasından Alki’yi kurtarmak için nasıl çaba harcadığını görünce kalbinin buzları çözülür. Ve dolmaya ne koyduğunu sorar genç Türk kızına. Aldığı cevap da romana adını verir: "Kimyon ve sevgi."

YAZARIN ABİSİNİN AŞKINDAN İLHAM ALDI

Romanın yazarı Lena Merika, bire bir olmasa da kitabını yaşanmış bir olaydan esinlenerek kaleme aldı: Abisi Yorgo Merikas ve eski sevgilisi Nükhet Everi’nin aşklarından. Nükhet Everi, Avusturya Lisesi’ni bitirdikten sonra 1980’de Viyana Üniversitesi’ne gitti. Ülkesinden ayrılmak gibi bir niyeti yoktu ama terör endişesiyle babası istemişti yurt dışında okumasını. Yorgo Merikas ile de orada tanıştı. Yorgo, Zürih’te mimarlık okuduktan sonra Viyana Üniversitesi’nde arkeoloji bölümüne devam ediyordu. İlişkilerinin bir de şahidi vardı. O dönem Viyana Üniversitesi’nde misafir profesör olarak bulunan ünlü arkeolog Ekrem Akurgal.Nükhet ve Yorgo o dönemde birbirlerine büyük bir aşkla bağlandı. İşte romana konu edilen Yunanistan gezisi de zaten bu süre içinde yapıldı. Ama kitapta anlatıldığı gibi değil. Yorgo’nun ailesi çok sevecen davranmıştı Nükhet’e. Yorgo da Türkiye’ye gelmiş, Nükhet’in ailesiyle tanışmış, hatta babasıyla da çok iyi bir dostluk kurmuştu.İki yıl kadar süren bu ilişki Yorgo’nun Atina’ya geri dönmesiyle sona erdi. Bir süre birbirlerini kaybettiler. Sonra Ekrem Akurgal’ın aracılığıyla yeniden birbirlerini buldular. Bugün de dostlukları devam ediyor.

LENA’YI BİLİRSİN YEMEK YAPMAYI BİLMEZ

Yorgo, kızkardeşi Lena’nın kitabı ödül alıp Yunanistan’da yayımlandığında, bir mektupla birlikte gönderdi Nükhet Everi’ye: "Lena’yı biliyorsun, senin kendine has kokusu olan anlamına gelen o güzel adını ne yazık ki doğru yazmamış ve Niket olarak değiştirmiş. Bir de tahmin edeceğin gibi yemek tarifini yanlış vermiş. Ama zaten yemek yapmayı bilmediğini hatırlarsın sen de..."Kitap Yunanistan’da yayınlandıktan yedi yıl sonra Türkçe’ye çevrilirken, çevirmenle yayıncılar "Niket" adının aslında "Nükhet" olması gerektiğini fark etti. Belki kimyon yerine tarçın denmesi gerektiğini de. Ama telif anlaşması gereği ikisini de düzeltmediler. Yalancı dolmanın gerçek kahramanı Nükhet Everi, "Tek yanlış bunlar da değil" diyor. "Onun adı dolma değildir zaten, yaprak sarmadır."Romanın kendisi de yemeklerle ilgili bu tür tartışmalarla dolu: Yunan kahvesi mi, Türk kahvesi mi? Köfte Yunanca mıdır, yoksa Türkçe mi? Ama romanda da denildiği gibi asıl önemlisi yemeğin ismi değil, lezzetli olup olmadığı. Lezzet için de kimyon veya tarçının yanısıra sevgi katmak şart.

ROMAN KAHRAMANININ GERÇEK HAYAT HİKAYESİ

Nükhet Everi, fotoğraf sanatçısı Kemal Everi’nin torunu olarak Bebek’te dünyaya geldi. Avusturya Lisesi ve Viyana Üniversitesi’nde okudu. Bir süre Küba’da yaşadı ve orada çalışan ilk Türk kadını oldu. İstanbul Rehberler Odası yönetim kurulu üyesi, aynı birliğin bünyesinde Mardin Çalışma Komisyonu’nun kurucusu ve başkanı. Almanca dilinde profesyonel turist rehberi olarak çalışıyor. Çok iyi Almanca, İngilizce ve İspanyolca biliyor.Tiyatroyla da her zaman ilgilendi. İstanbul Şehir Tiyatroları’na bağlı Tiyatro Araştırma Laboratuarı’nda Beklan Algan’ın asistanlığını yaptı. Karadeniz Tiyatrolar Birliği kuruluş aşamalarında Erol Keskin’in yardımcısı olarak çalıştı. O dönem Orhan Alkaya tarafından çıkartılan Tiyatro Dergisi’ne tercümeler ve söyleşiler yaptı. "Işığa Ağıt" ve "Ölümsüzler Stoası" adlı iki tiyatro oyunu, Halikarnas Balıkçısı ve Anadolu Uygarlıkları üzerine değişik çalışmaları var. Gezi yazıları da yazıyor.

KİTAPTAN: ANNEANNEYE GÖRE DOLMA VE KÖFTE YUNANCA

Bilmiyorum! Belki Yunanca bir sözcüktür (dolma). Bizden almışlardır. Köfte sözcüğü gibi... Kimilerinin dayattığı gibi Türkçe değildir, Yunanca’dır! Bizansça’da ’koton’ sözcüğünden türetilmiştir, yani kesilmiş et. Televizyonda konuşan bir profesörden dinledim...

Meyhanelerimiz

2007-09-09T22:38:00.001+03:00

(Bu yazıyı İstiklâl Meyhanesi'nin web sayfasından aldım. Sevgili dostum Deniz Dokurlar'ın anlayışına sığınarak burada yayınlamaya karar verdim, çünkü çok güzel ve faydalı bilgilerle dolu bir yazı!)

Meyhane kültürü Liman kültürünün bir parçası olarak süregelmiştir. Çünkü gemiciler indikleri limanda bekardır ve içerek geçirecekleri vakitleri ve nakitleri vardır.

Türkler İstanbul'u ve Galata'yı aldıkları zaman zaten liman olan bu şehrin meyhaneleri de dünya ölçülerindeydi. 16. Yüzyıl yazarlarından Kastamonu'lu Latifi "Tarifname-i İstanbul" adlı eserinde İstanbul meyhanelerinin özellikle Tahtakale'de toplandığını, Galata'nın ise "serapa meyhane" olduğunu kaydeder.

Müslüman halk genel olarak içki konusundaki dinsel yasaklara bağlıydı ama, Müslüman olmayanların adetlerine karışılmazdı. Galata başta olmak üzere gayrimüslümlerin yoğun olduğu mahallelerde birçok meyhane vardı ve bu meyhanelerin müşterilerinin bir kısmı kaçamak yaparak gelen Müslümanlar oluşturuyordu. Keyif için içilip yenilen yerler olan meyhaneler de bütün işyerleri gibi lonca düzenine bağlıydı.

Fatih'in saltanat dönemi (1451 - 1481) İstanbul'un imarıyla ve yerleşimi ile geçmişti. Oğlu II. Beyazıt (1481 - 1512) zevk ve eğlenceye düşkünlüğü, dolayısıyla sanatı teşvik etmişti. Bu dönemde meyhaneler fazlalaşmıştır. II. Beyazıt'ın oğlu Yavuz Selim (1512 - 1520) sırasında meyhaneler daha da fazlalaşmış, sarhoşluk İstanbul'da daha da yaygınlaşmıştır. Sultan Süleyman (1520 - 1566) taht'a çıktıktan sonra içki kullanımını yasakladı. II. Selim zamanında (1566 - 1574) Damat İbrahim Paşa ve çevresinin de teşvikiyle meyhaneler yeniden açılmış zevk ve eğlence dönemi yeniden başlamıştır. Nitekim 7 Ekim 1573'de Müslüman mahallelerine dahi meyhane açıldığı bildirimine karşılık bunun durdurulması için ferman çıkartılmıştır.

Saray hamamındaki bir zevk aleminde düşerek yaşamını yitiren II. Selim'den sonra tahta çıkan oğlu III. Murat zamanında (1574 - 1595) 13 Mart 1576'da çıkartılan ferman ile Müslüman mahallelerinde olmaması kaydı ile meyhaneler yine işlevlerine serbestçe devam ediyorlardı.

III. Murat bu defa Müslümanların Hiristiyan mahallelerindeki meyhanelere dadandığına bizzat şahit olunca içki yasağı koydu (14 Mart 1583). Ancak, bir süre sonra askerlerin içki içme yasağı, askerlerin dayatmaları sonucunda kaldırılınca asker olmayanlar da içki içmeyi sürdürdüler.

Komutan içkiyi yasakladı ve duvara "Alkol öldürür" diye yazdırdı.
Ertesi sabah, bu yazının altına bir cümle eklenmişti "Asker ölümden korkmaz".

Eremya Çelebi Kömürcüyan 17. Yüzyılda İstanbul Tarihi adlı kitabında Kasımpaşa'yı anlatırken:
"İleride Yahudi evleri ve onların iki tarafında "oda"lar görülür. Bu evler sahildedir ve altlarında dükkanlar vardır. Burada misafirler için balık pişirilir ve onlara turşu ve kurutulmuş mersin ve morina balıkları ikram edilir. Yahudi kasapları ve MİSKET ARAK'ının (Rakının) satıldığı koltuklar da oradadır."

Anlamaktayız ki şimdinin benzerleri boğaz lokantaları eskiden haliç kıyısında yer alırmış. Ve 17. Yüzyılda rakı hem de misket üzümünden yapılma olarak bu evlerde demcilere sunulurmuş. Büyük büyük büyük dedemiz aşağıda demini aldıktan sonra belki de yukarıdaki odalara çıkardı.

İstanbul meyhaneleri bulundukları yerlere, sahiplerine, dükkanın üzerine ünvan levhası yerine asılan tahta veya madeni kayık, kule,hançer gibi alameti farikaları, ya da içinde havuz fıskiye bulundurma özelliklerine göre adlandırılırlardı. Söz gelimi : Hançerli, Kürkçü Hanı, Yahudi, Kandilli v.s. Bu alametlerden bazıları Yeniçeri ocaklarının alametleriydi. Bu meyhanelerin akşamcı müşterileri ve semtlerine göre Yeniçeri akşamcıları "Dayı" ünvanıyla herkesten daha fazla hürmet görürlerdi. Tersanecilerle topçular Kasımpaşa'dan Fındıklı ve Salıpazarı'na kadar uzanan meyhanelerin müşterileriydi. Kayıkçı, hamal, tellak takımı ve İstanbul'un baldırı çıplak külhanileri bu meyhanelere giremezdi; uğrasalar da meyhane akşamcılarının bulunmadığı zamanlarda ayakta içip giderlerdi. Bu meyhanelere "Gedikli Meyhaneler" denirdi. Abdülaziz döneminin sonlarına doğru bunlara "Selatin Meyhaneler" denmeye başlandı. Meyhane gedikleri kurulduktan sonra ayak takımının gittiği yerler "Koltuk Meyhanesi" denilen kaçak yerler, gizlice içki satan ara sokak bakkalları ve manavlarıydı. Koltuk meyhanelerinin bir kısmı ise "Kibar koltukları"ydı. Buralara evine içki sokmayan memur ve katip takımı gelirdi.

Ayak takımı için küçük "koltuk"lardan başka bir de "Ayaklı Meyhaneler" vardı. Ayaklı meyhaneler seyyar içki satıcılarıydı; çoğunluğu Ermeni'ydi. Bunların dükkanı, tezgahı, fıçısı, ustası, sakisi kendisiydi. Bellerine ucu musluklu, rakı veya şarapla doldurulmuş gayet uzun bir koyun bağırsağı sararlar, sırtlarında bir cüppe, cüppe'nin iç cebinde de bir kadeh olurdu. Omuzlarına da alamet olarak birer peşkir atarlardı. Ayaklı meyhaneler en çok Bahçekapı, Yemiş İskelesi, Galata ve civarında dolaşırlardı.

Müşterilerini gördükleri zaman etrafı kollayacak bir bakkal veya manav dükkanına girer, kuşağının arasından kadehi doldurup peşisıra gelen müşterisine vücudunun sıcaklığıyla ısınmış içkiyi sunarlardı. Kadehi bir yudumda yuvarlayan baldırı çıplak ayyaş, bir üzüm tanesini ya da mevsimine göre bir başka meyveyi meze yapardı. Çoğu da elinin tersiyle ağzını silip gider, buna da "yumruk mezesi" denilirdi.

İstanbul'un gedikli meyhaneleri mutfaklarının temizliği ve aşçılarının da özellikle balık ve et yemeklerindeki hünerleri ile meşhurdu. "Gediklilerin sunduğu külbastı ve etli yaz türlüsünü (güveç) konak aşçıları yapamaz" denilirdi. Gediklilerin geniş ve yüksek tavanları genelde direklerle tutturulurdu. Orta direğin dibinde bulunan büyük bir tuzlu balık (sardalya) fıçısı da bu tür meyhanelerin özelliklerinden biriydi. Tuzlu balıklar fıçılarla Malta veya Ege adalarından getirilirdi.

Temizliğine çok dikkat edilirdi meyhanelerin. Bardaklar ve kadehler temiz bezlerle kurulanıp parlatılırdı. Yerler dikkatle süpürülür, sofralar gıcır gıcır silinirdi. Sofralarda akşamcılara hizmet eden uşaklar ve çubuktar çocuklar tertemiz giyinirlerdi. Sofralara toprak şamdanlar koyulur, mumları dikilip hazırlanır, etrafına da meze tabakları dizilirdi. Bir de kütükten oyma tuzluk bulunurdu her sofrada bereket simgesi olarak. Sandalyeler genellikle kısa, ahşap ayaklı olup, oturma yeri hasırdandı.

Gediklilerin tezgah başı müşterileri "dört kaşlı" denilen ve akşamcı olan ağaları, ustaları ile karşılaşıp yüz göz olmak istemeyen esnaf kalfaları ve çıraklarıydı. Fasulye piyazı, lahana turşusu ve kırık leblebi gibi meze ve çerezler tezgah başında sürekli bulunurdu. Rakı ve şarap önce kabaktan, sonraları ise metalden veya camdan yapılmış "karnından işeyen" ibriklerle sunulurdu. Müşteri meyhaneye geldiğinde masa meze tabaklarıyla donatılmış, içki kadehleri yerleştirilmiş olurdu. Meyhanecinin masaya buyur etmesi ile ısınan fakat ancak masadaki mumu yaktıktan sonra başlayan bu demlenme saatler sürerdi. Masaya müşteri oturduğunda hazır bulunan mezeler için para alınmaz, içki ve ayrıca sipariş edilen mezelerin parası alınırdı. Ramazanda meyhaneler kapatılırdı. Bayram arifesinde meyhaneciler gedikli müşterilerinin evlerine midye veya uskumru dolma gönderirlerdi. Buna "unutma bizi dolması" denilirdi.

Meyhane kapanma vakti geldiğinde ise müdavimlerin gönderilmesi ayrı bir meyhanecilik yeteneği gerektirirdi. Masalara eğilerek "yaylanmak vakti" hatırlatılır. "Küfelik" olanlar için dışarıda bekleyen hamallar işe davet edilirdi. Eve gitmek için küfeye ihtiyacı olmak "dut gibi olduğunun" kanıtı olurdu.

Rembetiko

2007-08-17T15:17:00.001+03:00

Rebetiko, çıkış noktası Batı Anadolu ve İstanbul olan bir müzik türüdür, Anadolu Rumlarının müziğidir.

Çok değişik evreleri olan bu müzik türü aslında acının, hüznün, vatan hasretinin ve dışlanmışlığın müziğidir.

Mübadele ile birlikte rebetiko müziği de Anadolu’dan Yunanistan’a taşınır. Acılı bir dönem başlar böylece. Doğup büyüdükleri toprakları terk etmek zorunda kalan Rumlar Yunanistan’da çok zor şartlarda, hatta sefalet içinde yaşamaya çalışırlar, alt tabakaya ait, işsiz güçsüz insanlardır ve mecburiyetten yasa dışı yollardan para kazanmak durumunda bile kalırlar. Parasızlık ve dışlanmak onları haliyle marjinalleşmeye götürür. Zaman içinde bu marjinallik nedeniyle esrarkeşlerin, tekkelerin (rebetlerin haşhaş içtiği meyhaneler) ve yeraltı dünyasının müziği diyenler bile olacak, eleştirilecek hatta ve hatta yasaklanacaktır bu müzik.

Anadolu Rumları öyle zor şartlar altındadırlar ki, vatan hasreti ve dışlanmışlık kendini ifade ihtiyacını ortaya koyar ve bu da rebetiko müziğiyle olur.

Bu nedenle rebetiko dinlerken ille de Yunanca bilmek gerekmez, acı ve hasret öylesine belli eder ki kendini. Pek çok şarkıyı da Türkçe söylerler, ya da her iki dilde.

Rebetiko müziğinin ana çalgısı bağlama ve buzukidir. Bazılarına göre müzikal ve sanatsal açıdan zayıftırlar. Bunun nedeni de rebetlerin yaşamları nedeniyle sosyal alanlarının dar olması ve müziklerinin ana temasının da bu alanla sınırlı kalmasıdır.

Costas Ferris bir roman yazar, (bu roman Türkçe’ye de çevrilmiştir; ‘İki Gözüm Marika’m, Rebetiko’) daha sonra bu romanın filmini çeker. Bütün dünyanın bildiği bu film daha piyasaya çıkar çıkmaz kült filmler arasındaki yerini (haklı olarak) alır.

Konusu şöyle: Marika, İzmir doğumludur, Rum ve göçmendir. Çok küçük yaşta aşık olur, hayâl kırıklığı yaşar, aldatılır, hayata yenik düşer. Tek sığınağı şarkılarıdır, sesiyle, şarkılarıyla kendini ifade etmeye, hayata tutunmaya çalışır.

Filmi seyrederken sizin de yüreğiniz acır, aynı Marika’nın yüreğinin acıdığı gibi. Sesiyle varolmaya çalışan, acılarını haykıran tüm diğer kadınlar gibi, ne yazık ki, o da kadınlığına yenik düşer.

Beni Deli Eden Şarkılar...

2007-07-31T01:51:00.001+03:00

Belki de çocukluğumdan beri hep hüzünler mi çekmişti beni kendine?

Neden bu kadar kendimi buluyor gibi oluyordum bu şarkılarda?

Rebet müziklerinden bahsediyorum.

Rembetiko filmini ilk gördüğümde bir uykudan uyanmış gibi hissettim. Hani uyursun, sonra uyandığında yarım kalan bir şeylere devam edersin. Onun da inanılmaz bir ağırlığı vardır üstünde. İşte, aynen öyle hissettim.

Beni alıp götüren, belki de meyhane fikrini beynimin bir yerlerine kazıyan, bu süreci başlatan bu şarkıları siz de dinlemek isterseniz arkanıza yaslanın, sayfanın solunda Beni Deli Eden Şarkılar başlığı altındaki linklere tıklayın ve keyfini çıkartın.

Beyza'dan Meyhane...

2007-07-28T19:55:00.001+03:00

Meyhaneciler kraliçesi sevgili dostum, canım arkadaşım Beyza Gürbüzer benim 'Meyhaneci Oluyorum 'adlı yazıma iki yorum bırakmış. O kadar güzeller ki, yorum bölümüne yazıldıkları için atlanırlar, okunmazlar diye korktum, buraya almak istedim. Beyzacığımın izniyle... Gönlüne, beynine sağlık Beyza!

Kendine has ortamı, yiyecekleri, içecekleri, çalışanları, müziği, müşterisi, adetleri, ahbaplığı, adabı ile başlı başına bir kültür(ü) olan, kimimizin semtine bile uğramadığı kimimizin ise vazgeçemediği, uğruna neler neler kaybetmeyi göze aldığı mekanımız.
Meyhane denince aklıma hep sıcak sohbetlerin döndüğü, samimi atmosferi olan mekanlar ve feleğin çemberinden geçmiş ama efendiliğini bozmamış; görmüş geçirmiş insanlar gelir. Meyhaneler yemek yenen, içki içilen restoranlara benzerler ama değildirler; içki içtiğimiz barları da andırırlar ama farklıdırlar. Meyhaneleri farklı yapan sadece dekoratif özellikleri, menülerinin farklılığı değil kuşkusuz, daha çok anlayışı.

Meyhane başlı başına bir kültürü yansıtır aslında, içki içmenin adabını, sohbetin hasını. Bir de İstanbul’u anlatır. Meyhane kültürünün oluşmasına en büyük pay İstanbul’dur. Osmanlıdan önce Bizans’ta başlayan meyhane kültürü bugüne kadar bozulmadan geldi. Böyle bir doğal güzelliğe, tarihi dokuya sahip bir kentin hüzünle, aşkla, sevecenlikle, öfke ve acıyla dolu meyhaneleri ve meyhanelerin en baskı altında oldukları dönemlerde bile varlığını koruması İstanbul’u tanıyanları hiç şaşırtmıyor sanırım.

Aslında meyhane denince ilk akla gelen içki alemleri, berduşluk, düşkünlük olur. Nedense böyle bir kanı oluşmuştur toplumda. Gerçekten öyle midir? Duman olmayan yerden ateş çıkmaz kuşkusuz. Pek çok kulağı kesik, kabadayının, bu sokak okullarından yetiştiği de doğrudur ama meyhane kültürü, adabı farklıdır. Kör Agop’un mekanında, Onun sağlığında bir tek kavga dahi çıkmadığı söylenir. Yine, pek çok eski meyhanenin duvarlarını bu ülkenin yetiştirdiği aydınların, edebiyatçıların, şairlerin, sanatçıların fotoğrafları, eserleri süsler. Biraz da meyhanelerde yetişmişler, buralarda yaptıkları sohbetler de kendilerini geliştirmişlerdir. Evet, bilen bilir meyhaneleri, kıymetini de.

Meyhane

Kentin,kenar mahallesi.
Mahallenin,köhne meyhanesi.
Eski masalarda,mey şişeleri,
Ve yanlarında mezeleri.
Tezgahın gerisinde,yaşlı meyhaneci,
Yüzüne vurmuş geçmişin izleri.
Bir taraftan hizmet eder,izler herkesi,
Bir taraftan usul,usul içer meyini.
Masalarda,dalgın,soluk benizli
İnsanlar içiyor dertli,dertli.
Kiminin aklında terk ettiği sevgili,
Kimi arıyor terk ettiği seneleri.
Hepsinin aynı dertleri,
Özlüyorlar geçmişlerini.
Hatırlatmak istercesine eski günleri,
Kırık pikap söylüyor,eski nameleri.
Giriyorum içeri,
Selamlıyorum içerde mey içenleri.
Hoş geldin diyor,yaşlı meyhaneci.
Getiriyor mey şişesinde eski günleri.
Yanında mezesi eski sevgilileri.
Şimdi her biri gitti,dönmezler geri,
Yaşıyor hatıralarda,her birinin hayali.
İçiyorum; yudum,yudum,geçmişteki günleri.
Meze yapıp yanına,eski sevgilileri...

İbrahim Şevki Karanlık

Meyhaneler turu...

2007-07-28T11:39:00.001+03:00

Çiçeği burnunda meyhaneciniz, yani bendeniz, meyhaneci olmaya karar verdikten sonra öyle bir arkadaş grubu içinde buldum ki kendimi, içmeden sarhoş oldum.

Beni tanıyanlar bilir, sıkı bir 'Yakup' müdavimiyimdir. Canım dostum, arkadaşımdır.

Ama artık benim kendime çok yakın bulduğum, başka can dostlarımın meyhaneleri de var. Kadın meyhanecilerin mekânları.

Hepsini ayrı ayrı ve çok seviyorum.

Kendimi inanılmaz derecede rahat hissettiğim yerlerden biri Giritli Restoran. Bana, benim meyhane anlayışıma ve kuracağım meyhanenin tarzına en yakını o olduğu gibi benim kişisel beslenme tarzıma da en uygunu. (Ben vegan vejetaryenim.) Sahibi Ayşe Şensılay da beni en iyi anlayan meyhaneci, vegan olmayan bir tek meze gelmiyor benim önüme.

İlk fotoğraf Giritli'den. Gündüz vakti bir toplantı esnasında Levendiz meyhanesinin işletmecisi Beyza Gürbüzer çekmiş gizlice. Sıla tokası ve küpelerimle, Mardin gelini gibi. :-)

İkinci fotoğraf da Beyza'nın mekânında bir Çarşamba akşamı. Yani Levendiz Rum Meyhanesi... Gene Beyza'nın telefonuyla çekildi.

Eylül gelsin, İstiklâl Meyhanesi ve Elmadağ Meyhanesi de turlara dahil olacak. :-)

Ama sanılmasın ki Yakup'tan vazgeçerim. O benim olmazsa olmazlarımdandır.

Bu arada, meyhanemle ilgili bayağı gelişme ve aşama kaydedildi. Bunları da en kısa zamanda yazacağım.

Meyhaneci Oluyorum...

2007-07-26T14:03:00.002+03:00

Daha fazla saklayamayacağım...

Artık açıklamam gerek sanırım...

Ben meyhaneci oluyorum.

Selçuk'taki taş evimin bahçesini ve ilk katını meyhaneye çeviriyorum.

Tabiî bu konuda ilk danıştığım kişi Yakup Aslan, sonra eski ortağı Cavit ve haliyle Aslan Aslan ve Yıldıray Aslan oldu.

Ne güzel dostluklar oluşmuş zaman içinde onu gördüm. Hepsi hararetle onayladığı gibi, normalde kimsenin kimseye yapmayacağını yaptılar. Fikirleriyle inanılmaz derecede ufkumu açtılar ve harika bir destek verdiler. Bu desteğin ne kadar önemli olduğunu anlatmam mümkün değil.

Şimdilik heyecanlıyım oldukça. Projemi geliştirmem gerekiyor, o nedenle en kısa zamanda seyir defterimle paylaşacağım gelişmeleri.

Aslında epey gelişme var da, şu an yazamayacağım...

Sadece şunu söyleyeyim ama, gerçek meyhane olacak, hani tam eski tarz, hakikisinden. Küçük sayılabilecek tahta masaların olduğu, rakısı ve şarabıyla mezelerin sunulduğu, yemeğin olmadığı, yani lokantacılık değil yapmak istediğim, taş evde, bahçesinde, demlenirken Anadolu kökenli Türk, Rum ve Ermeni müziğini dinlediğin bir meyhane.

Şimdilik bu kadar...